<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:georss="http://www.georss.org/georss" xmlns:geo="http://www.w3.org/2003/01/geo/wgs84_pos#" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
	>

<channel>
	<title>Hbarrios's</title>
	<atom:link href="http://hbarrios.wordpress.com/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>http://hbarrios.wordpress.com</link>
	<description>Buen uso que se le pueden dar a los Blog`s en Educación</description>
	<lastBuildDate>Fri, 23 May 2008 14:24:54 +0000</lastBuildDate>
	<language>es</language>
	<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
	<generator>http://wordpress.com/</generator>
<cloud domain='hbarrios.wordpress.com' port='80' path='/?rsscloud=notify' registerProcedure='' protocol='http-post' />
<image>
		<url>http://s2.wp.com/i/buttonw-com.png</url>
		<title>Hbarrios's</title>
		<link>http://hbarrios.wordpress.com</link>
	</image>
	<atom:link rel="search" type="application/opensearchdescription+xml" href="http://hbarrios.wordpress.com/osd.xml" title="Hbarrios&#039;s" />
	<atom:link rel='hub' href='http://hbarrios.wordpress.com/?pushpress=hub'/>
		<item>
		<title>Mapas conceptuales en el Proceso Educativo</title>
		<link>http://hbarrios.wordpress.com/2008/05/23/mapas-conceptuales-en-el-proceso-educativo/</link>
		<comments>http://hbarrios.wordpress.com/2008/05/23/mapas-conceptuales-en-el-proceso-educativo/#comments</comments>
		<pubDate>Fri, 23 May 2008 14:24:54 +0000</pubDate>
		<dc:creator>Halzen</dc:creator>
				<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://hbarrios.wordpress.com/?p=13</guid>
		<description><![CDATA[Mapas Conceptuales en el Proceso Educativo Mapas Conceptuales y Aprendizaje Significativo 1. Introducción Durante mucho tiempo se consideró que el aprendizaje era sinónimo de cambio de conducta, esto, porque dominó una perspectiva conductista de la labor educativa; sin embargo, se puede afirmar con certeza que el aprendizaje humano va más allá de un simple cambio [...]<img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=hbarrios.wordpress.com&amp;blog=3296200&amp;post=13&amp;subd=hbarrios&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align:center;margin:0;" align="center"><strong><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Times New Roman;">Mapas Conceptuales en el Proceso Educativo</span></span></strong></p>
<p style="text-align:center;" align="center"><strong><span style="font-size:12pt;">Mapas Conceptuales y <a href="http://www.monografias.com/trabajos5/teap/teap.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">Aprendizaje</span></a> Significativo</span></strong></p>
<p><strong><span style="font-size:12pt;font-family:Arial;">1. <a href="http://www.monografias.com/trabajos13/discurso/discurso.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">Introducción</span></a> </span></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Durante mucho <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos6/meti/meti.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">tiempo</span></a></strong> se consideró que <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos5/teap/teap.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">el aprendizaje</span></a></strong> era sinónimo de <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos2/mercambiario/mercambiario.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">cambio</span></a></strong> de <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos/conducta/conducta.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">conducta</span></a></strong>, esto, porque dominó una perspectiva conductista de la labor educativa; sin embargo, se puede afirmar con certeza que el aprendizaje humano va más allá de un simple cambio de conducta, conduce a un cambio en el significado de la experiencia.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">La experiencia humana no solo implica <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos14/genesispensamto/genesispensamto.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">pensamiento</span></a>,</strong> sino también afectividad y únicamente cuando se consideran en conjunto se capacita al individuo para enriquecer el significado de su experiencia. Para entender la labor educativa, es necesario tener en consideración tres elementos del <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos14/administ-procesos/administ-procesos.shtml#PROCE"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">proceso</span></a></strong> educativo: los profesores y su manera de enseñar; la <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos15/todorov/todorov.shtml#INTRO"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">estructura</span></a></strong> de los conocimientos que conforman el currículum y el modo en que éste se produce y el entorno social en el que se desarrolla el proceso educativo.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">A partir del <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos11/constru/constru.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">constructivismo</span></a></strong> y la <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos4/epistemologia/epistemologia.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">Teoría</span></a></strong> del <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos6/apsi/apsi.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">aprendizaje significativo</span></a></strong> de Ausubel, la necesidad de un cambio de <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos16/paradigmas/paradigmas.shtml#queson"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">paradigma</span></a></strong> es hoy aceptada en los <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos11/teosis/teosis.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">sistemas</span></a></strong> educativos como una condición para mejorar el resultado de los aprendizajes.</span></p>
<p style="text-align:justify;"><strong><span style="font-size:12pt;font-family:Arial;">2. Fundamentación</span></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Las últimas <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos11/norma/norma.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">investigaciones</span></a></strong> sobre la <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos15/inteligencia-emocional/inteligencia-emocional.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">inteligencia</span></a>,</strong> tienden a ampliar el <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos10/teca/teca.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">concepto</span></a></strong> de este constructo, poniendo de <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos14/geomorfologia/geomorfologia.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">relieve</span></a></strong> que la inteligencia no es una, sino múltiple, Gardner (1983). Partiendo de esta realidad, es que por estos días se sugiere un cambio sustantivo en la forma de hacer <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos6/tenpe/tenpe.shtml#pedagogia"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">pedagogía</span></a></strong> en el aula y para ello se proponen nuevas <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos11/henrym/henrym.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">estrategias</span></a></strong> para mejorar los aprendizajes de los alumnos.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Dentro de ellas podemos mencionar la utilización de <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos10/mema/mema.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">mapas conceptuales</span></a></strong> para superar este déficit, los cuales, según Novak y Gowin (1984), tienen por objeto representar relaciones significativas entre conceptos en forma de proposiciones. Una proposición consta de dos o más términos conceptuales unidos por palabras para formar una unidad semántica.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"><br />
Según César Coll (1987), comentando los trabajos de Ausubel y colaboradores, en relación a su propuesta de <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos11/metods/metods.shtml#ANALIT"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">análisis</span></a></strong> de contenido, sostiene que ésta consiste en establecer jerarquías conceptuales que prescriben una secuencia descendente: partir de los conceptos más generales e inclusivos hasta llegar a los más específicos, pasando por los conceptos intermedios.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"><br />
Los <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos11/cartuno/cartuno.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">mapas</span></a></strong> se han usado con una gran variedad de contenidos y <a href="http://www.monografias.com/trabajos11/grupo/grupo.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">grupos</span></a> de edad, y con dos <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos14/medios-comunicacion/medios-comunicacion.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">medios</span></a></strong> : los textos y las computadoras.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;margin:0;"><strong><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">3. Aprendizaje significativo de Ausubel.</span></strong></p>
<p style="line-height:150%;margin:0;"><strong><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">El concepto básico de la teoría de Ausubel es el de aprendizaje significativo. Un aprendizaje se dice significativo cuando una nueva <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos7/sisinf/sisinf.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">información</span></a> </strong>(concepto, idea, proposición) adquiere significados para el aprendiz a través de una especie de anclaje en aspectos relevantes de la estructura cognitiva preexistente del individuo, o sea en conceptos, ideas, proposiciones ya existentes en su estructura de conocimientos (o de significados) con determinado grado de claridad, estabilidad y diferenciación. </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">En el aprendizaje significativo hay una interacción entre el nuevo <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos/epistemologia2/epistemologia2.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">conocimiento</span></a></strong> y el ya existente, donde ambos se modifican. En la medida en que <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos/epistemologia2/epistemologia2.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">el conocimiento</span></a></strong> sirve de base para la atribución de significados a la nueva información, él también se modifica, o sea, los conceptos van adquiriendo nuevos significados, tornándose más diferenciados, más estables. La estructura cognitiva está constantemente reestructurándose durante el aprendizaje significativo. El proceso es dinámico, por lo tanto el conocimiento va siendo construido. Este aprendizaje, según César Coll, (1997) consiste en establecer jerarquías conceptuales que prescriben una secuencia descendente: partir de los conceptos más generales e inclusivos hasta llegar a los más específicos, pasando por los conceptos intermedios.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Para Ausubel, (1983) un aprendizaje es significativo cuando los contenidos son relacionados de modo no arbitrario y sustancial (no al pie de la letra) con lo que el alumno ya sabe. Por relación sustancial y no arbitraria se debe entender que las ideas se relacionan con algún aspecto existente específicamente relevante de la estructura cognoscitiva del alumno, como una <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos7/imco/imco.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">imagen</span></a></strong>, un símbolo ya significativo, un concepto o una proposición. Esto quiere decir que en el proceso educativo, es importante considerar lo que el individuo ya sabe de tal manera que establezca una relación con aquello que debe aprender. Este proceso tiene lugar si el educando tiene en su estructura cognitiva conceptos, estos son: ideas, proposiciones, estables y definidos, con los cuales la nueva información puede interactuar. Por el contrario, Ontoria, (1996), citando a Novak sostiene que en el aprendizaje memorístico, la información nueva no se asocia con los conceptos existentes en la estructura cognitiva y, por lo tanto, se produce una interacción mínima o nula entre la información recientemente adquirida y la información ya almacenada.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">El aprendizaje significativo siempre es autoiniciado, es decir, la persona es quien se mueve por interés, necesidad o curiosidad hacia el aprendizaje que desea adquirir, lo aprendido por obligación o presión, queda en el plano del intelecto, pero no se asimila al organismo si no llega a adquirir un sentido para la persona que aprende</span><span style="font-size:x-small;"><span style="font-family:Times New Roman;">.</span></span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">El aprendizaje mecánico, contrariamente al aprendizaje significativo, se produce cuando no existen subsunsores adecuados, de tal forma que la nueva información es almacenada arbitrariamente, sin interactuar con conocimientos pre- existentes, Ausubel (1983). Obviamente, el aprendizaje mecánico no se da en un &#8220;vacío cognitivo&#8221; puesto que debe existir algún tipo de asociación, pero no en el sentido de una interacción como en el aprendizaje significativo. El aprendizaje mecánico puede ser necesario en algunos casos, por ejemplo en la fase inicial de un nuevo cuerpo de conocimientos, cuando no existen conceptos relevantes con los cuales pueda interactuar, en todo caso el aprendizaje significativo debe ser preferido, pues, este facilita la adquisición de significados, la retención y la transferencia de lo aprendido.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Ausubel no establece una distinción entre aprendizaje significativo y mecánico como una dicotomía, sino como un &#8220;continium&#8221;, es más, ambos tipos de aprendizaje pueden ocurrir concomitantemente en la misma tarea de aprendizaje. Siguiendo a Ausubel (1983), por ejemplo, la simple memorización de fórmulas se ubicaría en uno de los extremos de ese continuo (aprendizaje mecánico) y el aprendizaje de relaciones entre conceptos podría ubicarse en el otro extremo (Aprendizaje Significativo). Cabe resaltar que existen tipos de aprendizaje intermedios que comparten algunas propiedades de los aprendizajes antes mencionados, por ejemplo Aprendizaje de representaciones o el aprendizaje de los nombres de los objetos.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">4. Tipos de aprendizaje significativo.</span></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Es importante destacar que el aprendizaje significativo no es la &#8220;simple conexión&#8221; de la información nueva con la ya existente en la estructura cognoscitiva del que aprende, por el contrario, sólo el aprendizaje mecánico es la &#8220;simple conexión&#8221;, arbitraria y no sustantiva; el aprendizaje significativo involucra la modificación y evolución de la nueva información, así como de la estructura cognoscitiva envuelta en el aprendizaje.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Ausubel (1983) distingue tres tipos de aprendizaje significativo: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:0;line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:10pt;line-height:150%;font-family:Symbol;"><span>·<span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">de representaciones, </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:0;line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:10pt;line-height:150%;font-family:Symbol;"><span>·<span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">de conceptos y </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:0;line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:10pt;line-height:150%;font-family:Symbol;"><span>·<span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">de proposiciones:</span></span></span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></em></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Aprendizaje de Representaciones</span></em></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"><br />
</span></em></strong><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Es el aprendizaje más elemental del cual dependen los demás tipos de aprendizaje. Consiste en la atribución de significados a determinados símbolos, al respecto Ausubel dice: &#8220;Ocurre cuando se igualan en significado símbolos arbitrarios con sus referentes (objetos, <a href="http://www.monografias.com/trabajos13/gaita/gaita.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">eventos</span></a>, conceptos) y significan para el alumno cualquier significado al que sus referentes aludan.”<span>  </span><span> </span>Ausubel (1983).</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Este tipo de aprendizaje se presenta generalmente en los niños, por ejemplo, el aprendizaje de la palabra &#8220;Pelota&#8221;, ocurre cuando el significado de esa palabra pasa a representar, o se convierte en equivalente para la pelota que el niño está percibiendo en ese momento, por consiguiente, significan la misma cosa para él; no se trata de una simple asociación entre el símbolo y el objeto sino que el niño los relaciona de manera relativamente sustantiva y no arbitraria, como una equivalencia representacional con los contenidos relevantes existentes en su estructura cognitiva.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Aprendizaje de Conceptos</span></em></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"><br />
</span></em></strong><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Los conceptos se definen como &#8220;objetos, eventos, situaciones o propiedades de que posee atributos de criterios comunes y que se designan mediante algún símbolo o signos&#8221;, Ausubel (1983), partiendo de ello se puede afirmar que en cierta forma también es un aprendizaje de representaciones.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Los conceptos son adquiridos a través de los procesos de formación y asimilación. En la formación de conceptos, los atributos de criterio (características) del concepto se adquieren a través de la experiencia directa, en sucesivas etapas de formulación y prueba de <a href="http://www.monografias.com/trabajos15/hipotesis/hipotesis.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">hipótesis</span></a>, del ejemplo anterior podemos decir que el niño adquiere el significado genérico de la palabra &#8220;pelota&#8221; , ese símbolo sirve también como significante para el concepto cultural &#8220;pelota&#8221;, en este caso se establece una equivalencia entre el símbolo y sus atributos de criterios comunes. <span> </span></span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">De allí que los niños aprendan el concepto de &#8220;pelota&#8221; a través de varios encuentros con su pelota y las de otros niños. </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">El aprendizaje de conceptos por asimilación se produce a medida que el niño amplía su vocabulario, pues los atributos de criterio de los conceptos se pueden definir usando las combinaciones disponibles en la estructura cognitiva por ello el niño podrá distinguir distintos <a href="http://www.monografias.com/trabajos5/colarq/colarq.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">colores</span></a>, tamaños y afirmar que se trata de una &#8220;Pelota&#8221;, cuando vea otras en cualquier momento.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Aprendizaje de proposiciones.</span></em></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"><br />
</span></em></strong><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Este tipo de aprendizaje va más allá de la simple asimilación de lo que representan las palabras, combinadas o aisladas, puesto que exige captar el significado de las ideas expresadas en forma de proposiciones.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">El aprendizaje de proposiciones implica la combinación y relación de varias palabras cada una de las cuales constituye un referente unitario, luego estas se combinan de tal forma que la idea resultante es más que la simple suma de los significados de las palabras componentes individuales, produciendo un nuevo significado que es asimilado a la estructura cognoscitiva. Es decir, que una proposición potencialmente significativa, expresada verbalmente, como una declaración que posee significado denotativo (las características evocadas al oír los conceptos) y connotativo (la carga emotiva, actitudinal e ideosincrática provocada por los conceptos) de los conceptos involucrados, interactúa con las ideas relevantes ya establecidas en la estructura cognoscitiva y, de esa interacción, surgen los significados de la nueva proposición.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Según Ontoria y otros, (1996) las características que definen el aprendizaje significativo son las siguientes:</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-size:10pt;line-height:150%;font-family:Symbol;"><span>·<span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">La nueva información se incorpora de forma sustantiva, no arbitraria, en la estructura cognitiva del alumno. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-size:10pt;line-height:150%;font-family:Symbol;"><span>·<span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">Hay una intencionalidad por relacionar los nuevos conocimientos con los de nivel superior, ya existentes en el alumno. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-size:10pt;line-height:150%;font-family:Symbol;"><span>·<span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">Se relaciona con la experiencia, con hechos u objetos. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-size:10pt;line-height:150%;font-family:Symbol;"><span>·<span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">Hay una implicación afectiva al establecer esta relación, ya que </span><a href="http://www.monografias.com/trabajos11/tebas/tebas.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;"><span style="font-size:small;">muestra</span></span></a><span style="font-size:small;"> una disposición positiva ante el aprendizaje.</span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;"> </span></span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">5. Los mapas conceptuales</span></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></strong></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Los mapas conceptuales iniciaron su <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos12/desorgan/desorgan.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">desarrollo</span></a></strong> en el <em><span style="font-family:Arial;">Departamento de <strong><a href="http://www.monografias.com/Educacion/index.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">Educación</span></a> </strong>de la Universidad de Cornell, EUA</span></em>, durante la década de los setentas como una respuesta a la teoría del aprendizaje significativo de Ausubel en especial, en lo referente a la evolución de las ideas previas que poseen los estudiantes. Han constituido desde entonces, una herramienta de gran <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos4/costo/costo.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">utilidad</span></a></strong>, para profesores, investigadores educativos, psicólogos y estudiantes en general.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Fueron desarrollados en el marco de un <a href="http://www.monografias.com/Computacion/Programacion/"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">programa</span></a> denominado Aprender a Aprender, en el cual, se pretendía liberar el potencial de aprendizaje en los seres humanos que permanece sin desarrollar y que <em><span style="font-family:Arial;">muchas prácticas educativas entorpecen en lugar de facilitar.</span></em></span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"><br />
</span></em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Tienen por objeto &#8220;representar relaciones significativas entre conceptos en forma de proposiciones&#8221;, Novak y Gowin, ( 1988). Una proposición se refiere a dos o más términos conceptuales (conceptos) unidos por palabras y que en conjunto forman una unidad con un significado específico. El mapa más simple sería el formado por dos conceptos unidos por una palabra de enlace para formar una proposición válida. Por ejemplo, &#8220;el cielo es azul&#8221; representaría un <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos10/mema/mema.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">mapa conceptual</span></a></strong> simple que forma una proposición con los conceptos &#8220;cielo&#8221; y &#8220;azul&#8221;. </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"><br />
Otra manera de entender los mapas conceptuales es decir que son &#8220;<strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos4/refrec/refrec.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">recursos</span></a></strong> esquemáticos para representar un conjunto de significados conceptuales incluidos en una estructura de proposiciones&#8221;, Novak y Gowin (1988). En general, se sabe que los aprendizajes significativos se producen más fácilmente cuando los conceptos nuevos se engloban bajo otros conceptos más amplios, más inclusivos, los mapas conceptuales deben ser jerárquicos. Los conceptos más generales e inclusivos deben situarse en la parte superior del mapa y los más específicos y menos inclusivos en la parte inferior.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<pre style="line-height:150%;text-align:justify;"><em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;">Debido a su orientación práctica y aplicativa, se habla de ellos como "instrumento", "recurso esquemático", "técnica o <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos11/metods/metods.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">método</span></a>", "<a href="http://www.monografias.com/trabajos11/henrym/henrym.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">estrategia</span></a></strong> de aprendizaje". La <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos7/mafu/mafu.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">función</span></a></strong> de los mapas conceptuales consiste en ayudar a la comprensión de los conocimientos que el alumno tiene que aprender y a relacionarlos entre sí o con otros que ya posee, Ontoria y otros (1996). </span></em></pre>
<pre style="line-height:150%;text-align:justify;"><em><span style="font-size:12pt;line-height:150%;"> </span></em></pre>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Asimismo, la <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos11/norma/norma.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">investigación</span></a></strong> sobre el aprendizaje ha revelado que en diferentes áreas del conocimiento los sujetos combinan conceptos y <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos13/mapro/mapro.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">procedimientos</span></a></strong> en forma de reglas para la acción cuando las condiciones de una tarea o trabajo así lo exigen. Este tipo de proceso tiene como resultado planes de acción alternativos para resolver problemas. Este tipo de conocimiento que se adquiere suele denominarse como &#8220;conocimiento estratégico&#8221;, ya que involucra activar cuál, cuándo y por qué un determinado <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos7/doin/doin.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">dominio</span></a></strong> del saber es aplicable. (Himmel, 1999).</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"><br />
La utilización de mapas conceptuales puede servir de base tanto a las actividades de aprendizaje como para la <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos11/conce/conce.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">evaluación</span></a></strong> en el proceso escolar. Shavelson y Ruiz Primo (1998), sostienen que esta estrategia parece estructurar unos tipos de conocimientos y las relaciones entre ellos en la forma de <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos/adolmodin/adolmodin.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">modelos</span></a></strong> mentales, los que son utilizados para formular nuevas hipó<strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos/tesisgrado/tesisgrado.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">tesis</span></a></strong> o resolver nuevos problemas. Según Himmel (1999), los mapas conceptuales son representaciones mentales compuestos por nodos, que representan conceptos y que tienen denominaciones que explicitan la naturaleza de la relación entre los conceptos.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Pareciera ser que la utilización de mapas conceptuales es una buena técnica destinada a poner de manifiesto conceptos y proposiciones, ya que, como indican Novak y Gowin (1984), el aspecto más distintivo del aprendizaje humano es nuestra notable capacidad de emplear símbolos orales o escritos para representar las regularidades que percibimos en los acontecimientos y los objetos que nos rodean. </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Debido a que los mapas conceptuales constituyen una representación explícita y manifiesta de los conceptos y proposiciones que posee una <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos7/perde/perde.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">persona</span></a></strong>, permiten a profesores y alumnos intercambiar sus puntos de vista sobre la validez de un vínculo proposicional determinado, o darse cuenta de las conexiones que faltan entre los conceptos y que sugieren la necesidad de un nuevo aprendizaje.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">B.Bloom (1956), en su ya clásica &#8220;<strong><em><a href="http://www.monografias.com/trabajos5/taxo/taxo.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">Taxonomía</span></a> de los <a href="http://www.monografias.com/trabajos16/objetivos-educacion/objetivos-educacion.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">Objetivos</span></a> de la Educación</em></strong>&#8221; esbozó seis niveles de objetivos educativos: conocimiento, comprensión, aplicación, análisis, <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos7/sipro/sipro.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">síntesis</span></a></strong> y evaluación. Es sencillo redactar preguntas objetivas para comprobar si se han alcanzado los objetivos del primer nivel (conocimiento), pero resulta extremadamente difícil diseñar una prueba que determine si los estudiantes han analizado, sintetizado o evaluado nuevos aprendizajes. </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">La elaboración de mapas conceptuales posibilitaría tal evaluación, pues requiere que los estudiantes actúen en los seis niveles realizando un esfuerzo conjunto, como lo sugieren Novak y Gowin (1984). Para estos mismos autores los mapas conceptuales tienen por objeto representar relaciones significativas entre conceptos en forma de proposiciones, por lo tanto la mayor parte de los significados conceptuales se aprende mediante la composición de proposiciones en las que se incluye el concepto que se va a adquirir.</span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Según J. Beltrán (1993) el uso de mapas conceptuales en la consecución de aprendizajes significativos se percibe más fácilmente cuando los contenidos de aprendizaje están organizados, poseen una estructura y están relacionados entre sí. Ningún instrumento mejor que los mapas conceptuales para lograr este <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos16/objetivos-educacion/objetivos-educacion.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">objetivo</span></a>.</strong></span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Siguiendo a Ontoria (1992), la utilización de mapas conceptuales se construye como un proceso: </span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;"> </span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:0;line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:10pt;line-height:150%;font-family:Symbol;"><span>·<span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">Centrado en el alumno y no en el profesor. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-size:10pt;line-height:150%;font-family:Symbol;"><span>·<span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">Que atiende al desarrollo de destrezas y no se conforme sólo con la <span> </span>repetición memorística de la información por parte de alumno. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-size:10pt;line-height:150%;font-family:Symbol;"><span>·<span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">Que pretenda el desarrollo armónico de todas las dimensiones de la persona, no solamente intelectuales. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;"> </span></span></p>
<p style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-size:12pt;line-height:150%;font-family:Arial;">Evidentemente, se trata de una propuesta metodológica de <strong><a href="http://www.monografias.com/trabajos10/carso/carso.shtml"><span style="color:windowtext;text-decoration:none;">carácter</span></a></strong> abierto y por tanto, lo importante es la revisión crítica y la adaptación a las necesidades curriculares de cada profesor. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">Las características básicas de un mapa conceptual son:</span></span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 21.3pt;"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-family:Symbol;"><span><span style="font-size:small;">·</span><span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">Organización del conocimiento en unidades o agrupaciones holísticas, es decir, que cuando se activa una de éstas, también se activa el resto. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-family:Symbol;"><span><span style="font-size:small;">·</span><span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">Segmentación de las representaciones holísticas en sub-unidades interrelacionadas. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-family:Symbol;"><span><span style="font-size:small;">·</span><span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">Estructuración serial y jerárquica de las representaciones. En los mapas conceptuales resalta sobre todo la jerarquización, de la misma manera que no tiene en cuenta como característica importante la ordenación temporal. </span></span></span></p>
<p class="MsoBodyTextIndent3" style="line-height:150%;margin:0 0 0 21.3pt;"><span style="line-height:150%;"><span style="font-size:small;font-family:Arial;"> </span></span></p>
<p class="MsoBodyTextIndent3" style="line-height:150%;margin:0;"><span style="line-height:150%;"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Arial;">Los mapas conceptuales resultan muy útiles en las diversas etapas del<span>   </span>proceso educativo. </span></span></span></p>
<p class="MsoBodyTextIndent3" style="line-height:150%;margin:0;"><span style="line-height:150%;"><span style="font-size:small;font-family:Arial;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-21.3pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 21.3pt;"><span style="font-family:Symbol;"><span><span style="font-size:small;">·</span><span style="font:7pt;">           </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">En la <strong>PLANEACIÓN</strong>, como recurso para organizar y visualizar el plan de trabajo, evidenciar las relaciones entre los contenidos y resumir esquemáticamente el programa de un curso. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-family:Symbol;"><span><span style="font-size:small;">·</span><span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">En el <strong>DESARROLLO</strong>, como una herramienta que ayuda a los estudiantes a captar el significado de los materiales que pretenden aprender. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:150%;text-align:justify;margin:0;"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;line-height:150%;text-align:justify;margin:0 0 0 18pt;"><span style="font-family:Symbol;"><span><span style="font-size:small;">·</span><span style="font:7pt;">         </span></span></span><span dir="ltr"><span style="font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">En la <strong>EVALUACIÓN</strong>, como recurso para la evaluación formativa. Permite &#8220;visualizar el pensamiento del alumno&#8221;, para así, corregir a tiempo posibles errores en la relación de los conceptos principales. </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><strong><span style="color:#000000;font-family:Arial;">6. Bibliografía </span></strong></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• Ausubel-Novak-Hanesian , Psicología Educativa: Un punto de vista cognoscitivo .2° Edición, 1983 </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• Beltrán, J. Procesos, estrategias y técnicas de aprendizaje, 1993 </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• Bloom, B. S. Taxonomía de los objetivos de la educación, 1975 </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• Coll, C. Psicología y curriculum, 1987 </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• Gardner, H. Inteligencias múltiples, La teoría en la práctica, 1993 </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• Himmel, E, Olivares,M.,Zabala, J. Hacia una evaluación educativa.Volumen1, 1999 </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• Novak, J., Gowin ,D. Aprendiendo a Aprender, 1984 </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• Ontoria, A., y otros , Los Mapas Conceptuales. Una técnica para aprender, 1992 </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• Ontoria, A., y otros. Los mapas conceptuales en el aula, 1996 </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• Shavelson, R. J. y Ruiz-Primo, M. A. Reporte técnico n° 491, 1998 </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-indent:-18pt;margin:5pt 0 5pt 36pt;"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span><span style="font:7pt;">            </span></span></span><span dir="ltr"><span style="color:#000000;font-family:Arial;"><span style="font-size:small;">• <strong>http://www.unesco.cl </strong></span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:justify;margin:0;"><strong><span style="font-size:14pt;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span></span></strong></p>
<br /><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/categories/hbarrios.wordpress.com/13/" /> <img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/tags/hbarrios.wordpress.com/13/" /> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gocomments/hbarrios.wordpress.com/13/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/comments/hbarrios.wordpress.com/13/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godelicious/hbarrios.wordpress.com/13/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/delicious/hbarrios.wordpress.com/13/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gofacebook/hbarrios.wordpress.com/13/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/facebook/hbarrios.wordpress.com/13/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gotwitter/hbarrios.wordpress.com/13/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/twitter/hbarrios.wordpress.com/13/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gostumble/hbarrios.wordpress.com/13/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/stumble/hbarrios.wordpress.com/13/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godigg/hbarrios.wordpress.com/13/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/digg/hbarrios.wordpress.com/13/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/goreddit/hbarrios.wordpress.com/13/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/reddit/hbarrios.wordpress.com/13/" /></a> <img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=hbarrios.wordpress.com&amp;blog=3296200&amp;post=13&amp;subd=hbarrios&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://hbarrios.wordpress.com/2008/05/23/mapas-conceptuales-en-el-proceso-educativo/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>4</slash:comments>
	
		<media:content url="http://0.gravatar.com/avatar/e51352c3a325fd78b96b3ecf723c7d11?s=96&#38;d=identicon&#38;r=G" medium="image">
			<media:title type="html">hbarrios</media:title>
		</media:content>
	</item>
		<item>
		<title>Generando Espacios de Aprendizaje Integradores</title>
		<link>http://hbarrios.wordpress.com/2008/04/24/generando-espacios-de-aprendizaje-integradores/</link>
		<comments>http://hbarrios.wordpress.com/2008/04/24/generando-espacios-de-aprendizaje-integradores/#comments</comments>
		<pubDate>Thu, 24 Apr 2008 21:50:30 +0000</pubDate>
		<dc:creator>Halzen</dc:creator>
				<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://hbarrios.wordpress.com/?p=12</guid>
		<description><![CDATA[generando-espacios-de-aprendizajes-integradores1<img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=hbarrios.wordpress.com&amp;blog=3296200&amp;post=12&amp;subd=hbarrios&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><a href="http://hbarrios.files.wordpress.com/2008/04/generando-espacios-de-aprendizajes-integradores1.ppt">generando-espacios-de-aprendizajes-integradores1</a></p>
<br /><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/categories/hbarrios.wordpress.com/12/" /> <img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/tags/hbarrios.wordpress.com/12/" /> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gocomments/hbarrios.wordpress.com/12/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/comments/hbarrios.wordpress.com/12/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godelicious/hbarrios.wordpress.com/12/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/delicious/hbarrios.wordpress.com/12/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gofacebook/hbarrios.wordpress.com/12/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/facebook/hbarrios.wordpress.com/12/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gotwitter/hbarrios.wordpress.com/12/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/twitter/hbarrios.wordpress.com/12/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gostumble/hbarrios.wordpress.com/12/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/stumble/hbarrios.wordpress.com/12/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godigg/hbarrios.wordpress.com/12/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/digg/hbarrios.wordpress.com/12/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/goreddit/hbarrios.wordpress.com/12/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/reddit/hbarrios.wordpress.com/12/" /></a> <img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=hbarrios.wordpress.com&amp;blog=3296200&amp;post=12&amp;subd=hbarrios&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://hbarrios.wordpress.com/2008/04/24/generando-espacios-de-aprendizaje-integradores/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>0</slash:comments>
	
		<media:content url="http://0.gravatar.com/avatar/e51352c3a325fd78b96b3ecf723c7d11?s=96&#38;d=identicon&#38;r=G" medium="image">
			<media:title type="html">hbarrios</media:title>
		</media:content>
	</item>
		<item>
		<title>Generando Espacios de Aprendizajes Integradores</title>
		<link>http://hbarrios.wordpress.com/2008/04/24/generando-espacios-de-aprendizajes-integradores/</link>
		<comments>http://hbarrios.wordpress.com/2008/04/24/generando-espacios-de-aprendizajes-integradores/#comments</comments>
		<pubDate>Thu, 24 Apr 2008 21:37:17 +0000</pubDate>
		<dc:creator>Halzen</dc:creator>
				<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://hbarrios.wordpress.com/?p=9</guid>
		<description><![CDATA[Quiero compartir esta presentación con ustedes. generando-espacios-de-aprendizajes-integradores<img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=hbarrios.wordpress.com&amp;blog=3296200&amp;post=9&amp;subd=hbarrios&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p>Quiero compartir esta presentación con ustedes.</p>
<p><a href="http://hbarrios.files.wordpress.com/2008/04/generando-espacios-de-aprendizajes-integradores.ppt">generando-espacios-de-aprendizajes-integradores</a></p>
<br /><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/categories/hbarrios.wordpress.com/9/" /> <img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/tags/hbarrios.wordpress.com/9/" /> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gocomments/hbarrios.wordpress.com/9/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/comments/hbarrios.wordpress.com/9/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godelicious/hbarrios.wordpress.com/9/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/delicious/hbarrios.wordpress.com/9/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gofacebook/hbarrios.wordpress.com/9/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/facebook/hbarrios.wordpress.com/9/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gotwitter/hbarrios.wordpress.com/9/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/twitter/hbarrios.wordpress.com/9/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gostumble/hbarrios.wordpress.com/9/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/stumble/hbarrios.wordpress.com/9/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godigg/hbarrios.wordpress.com/9/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/digg/hbarrios.wordpress.com/9/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/goreddit/hbarrios.wordpress.com/9/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/reddit/hbarrios.wordpress.com/9/" /></a> <img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=hbarrios.wordpress.com&amp;blog=3296200&amp;post=9&amp;subd=hbarrios&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://hbarrios.wordpress.com/2008/04/24/generando-espacios-de-aprendizajes-integradores/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>1</slash:comments>
	
		<media:content url="http://0.gravatar.com/avatar/e51352c3a325fd78b96b3ecf723c7d11?s=96&#38;d=identicon&#38;r=G" medium="image">
			<media:title type="html">hbarrios</media:title>
		</media:content>
	</item>
		<item>
		<title>Las Tic´s como Herramientas de Apoyo al Docente</title>
		<link>http://hbarrios.wordpress.com/2008/04/01/las-tic%c2%b4s-como-herramientas-de-apoyo-al-docente/</link>
		<comments>http://hbarrios.wordpress.com/2008/04/01/las-tic%c2%b4s-como-herramientas-de-apoyo-al-docente/#comments</comments>
		<pubDate>Tue, 01 Apr 2008 15:12:09 +0000</pubDate>
		<dc:creator>Halzen</dc:creator>
				<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://hbarrios.wordpress.com/?p=7</guid>
		<description><![CDATA[Las tecnologías de la información y de la comunicación (TIC) en los procesos de Enseñanza-Aprendizaje, ocupan actualmente un sitial preponderante en la avanzada del conocimiento humano. Las tecnologías de la comunicación y de la información están ingresando en  todos los segmentos de la sociedad, en distintos niveles profesionales de gestión y la educación no podría [...]<img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=hbarrios.wordpress.com&amp;blog=3296200&amp;post=7&amp;subd=hbarrios&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><strong>Las tecnologías de la información y de la comunicación (TIC) en los procesos de Enseñanza-Aprendizaje, ocupan actualmente un sitial preponderante en la avanzada del conocimiento humano.</strong></p>
<p>Las tecnologías de la comunicación y de la información están ingresando en  todos los segmentos de la sociedad, en distintos niveles profesionales de gestión y la educación no podría ser la excepción. La enseñanza debe desarrollar actividades de calidad que luego sirvan al alumno en su futuro como profesional o persona. Es inevitable que las TIC’s sean parte de nuestras herramientas, de nuestros recursos habituales en el ámbito académico, es la única forma de salvar lo que siempre se dijo que las escuelas estaban disociadas de la tecnología.<br />
¿Para que integrar TIC en la docencia?</p>
<p>-Permite incrementar la varedad metodológica, Aumenta la accesibilidad y la Flexibilidad, Promueve el protagonismo del alumno, mejora la presentación y la comprensión de ciertos tipos de información, fomenta el trabajo cooperavo, mejora el trabajo individual, permite acceder a nuevos entornos y situaciones.</p>
<p>Estos son algunos de los aspectos fundamentales al integrar Tic en la docencia.</p>
<br /><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/categories/hbarrios.wordpress.com/7/" /> <img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/tags/hbarrios.wordpress.com/7/" /> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gocomments/hbarrios.wordpress.com/7/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/comments/hbarrios.wordpress.com/7/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godelicious/hbarrios.wordpress.com/7/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/delicious/hbarrios.wordpress.com/7/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gofacebook/hbarrios.wordpress.com/7/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/facebook/hbarrios.wordpress.com/7/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gotwitter/hbarrios.wordpress.com/7/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/twitter/hbarrios.wordpress.com/7/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/gostumble/hbarrios.wordpress.com/7/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/stumble/hbarrios.wordpress.com/7/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/godigg/hbarrios.wordpress.com/7/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/digg/hbarrios.wordpress.com/7/" /></a> <a rel="nofollow" href="http://feeds.wordpress.com/1.0/goreddit/hbarrios.wordpress.com/7/"><img alt="" border="0" src="http://feeds.wordpress.com/1.0/reddit/hbarrios.wordpress.com/7/" /></a> <img alt="" border="0" src="http://stats.wordpress.com/b.gif?host=hbarrios.wordpress.com&amp;blog=3296200&amp;post=7&amp;subd=hbarrios&amp;ref=&amp;feed=1" width="1" height="1" />]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://hbarrios.wordpress.com/2008/04/01/las-tic%c2%b4s-como-herramientas-de-apoyo-al-docente/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>2</slash:comments>
	
		<media:content url="http://0.gravatar.com/avatar/e51352c3a325fd78b96b3ecf723c7d11?s=96&#38;d=identicon&#38;r=G" medium="image">
			<media:title type="html">hbarrios</media:title>
		</media:content>
	</item>
	</channel>
</rss>
